Bollen en knollen

Inheems en niet inheems

Veel vragen over bollen en knollen en of die inheems zijn of niet of iets er tussenin.

Veel mensen denken dat we geen inheemse bollen en knollen hebben in onze omgeving. Niets is minder waar. Andere mensen denken dat zogenaamde stinsenplanten ook inheems geworden zijn.  Dat klopt ook niet.

En dan heb je nog de bollenteelt en -handel. Die grootschalige bollenteelt voornamelijk voor de export is de grote gifbruiker. De kleinschalige, al dan niet inheemse, “bijgoed”teelt gebruikt weinig tot geen chemie. Bioteelt is natuurlijk helemaal gifvrij maar heeft nog steeds een vrij geringe soortenkeuze.

Mensen en vooral handelaren, menen dat alle bolgewassen heel goed voor de biodiversiteit zijn. Dat klopt ook niet altijd. Zoals met alle planten zijn de soorten die ergens ter plekke thuishoren de enige soorten die ban belang zijn voor de rest van het leven ter plekke. Die thuis soorten leven in duizenden jaren co evolutie en zijn van elkaar, min of meer, afhankelijk geworden. Geïmporteerde exoten zijn hooguit een snackbar voor alleseters zonder dat de insecten er van ei tot volwassen insect op groot kunnen worden.

Inheems

Inheemse soorten bol en knolgewassen, naar de maatstaven van wat wij inheems vinden (zie aldaar op deze site), zijn er best wel. De uienfamilie zoals daslook, kraailook, bieslook, slangenlook en moeslook. Kivietsbloem, gewone vogelmelk, wilde hyacint, vingerhelmbloem, holwortel, bosanemoon, gele anemoon, gevlekte aronskelk, wilde herfsttijloos, vroege sterhyacint, de vier soorten salomonszegel (duin, gewone, tuin en kruisblad) zomerklokje, lenteklokje, roggelelie en graslelie. Knolsteenbreek en de dubbele vorm daarvan, Haarlems klokkenspel.

Net niet inheems maar wel dichtbij.

Net buiten onze cirkel kom je dan ook nog sneeuwklokje, bonte krokus, boshyacint, bostulp en blauw druifje tegen bijvoorbeeld en nog verder kom je heel veel andere tegen. Zoals andere tulpensoorten, andere krokussen, nog veel meer narcissen, cyclamen, affodil, andere lelies…

Buiten Europa groeien ook enorm veel bol- en knolgewassen waarvan er heel veel bij ons gecultiveerd worden.

Stinzenbollen

De stinzenbollen en knollen vormen daarin een aparte sectie. Dat zijn over het algemeen soorten die ooit, dankzij onze handel op onder meer de Levant hier naar toe gebracht zijn en bij huizen van de handelaars gepoot werden. Dat waren vaak Friezen en Groningers die in stenen huizen (stinzen) en states woonden. Vandaar de naam. Dat is een bonte mix van soort uit Europa en het Nabije Oosten en die konden zich handhaven in die tuinen.

Wat is nou de “waarde” van al deze planten. Over de soorten van ver en heel ver kunnen we kort zijn. Hooguit als nectarkroeg of stuifmeelbron voor algemene insecten zijn ze van minimale waarde. Ze hebben uiteraard een sierwaarde en dat is ook wat waard in een tuin, maar de insecten van hier hebben er niet zo veel mee. De soorten die hier al heel lang zijn, de stinsenplanten hebben al een kleine hofhouding om zich kunnen verzamelen, vooral als ze nauw verwant zijn met soorten van hier. Ze bloeien vaak vroeg en leveren voedsel aan vroeg vliegende insecten zoals hommels, een paar andere vroege bijensoorten en vroege vliegen- en wespensoorten.

De inheemse soorten horen echt volledig bij de leefgemeenschap van hier, hebben een volledige hofhouding met tientallen soorten die ook op en rond en van de soorten leven, ze bloeien op de juiste tijd dat hun samenlevers hen nodig hebben. Dat ontberen de ooit aangevoerde soorten van daar allemaal. Ze zijn verstoken van hun hofhouding van daar en dat is best wel zielig eigenlijk… En het duurt tienduizenden jaren voordat dat weer op peil is. Relatief kort op de tijdschaal van de natuurlijke ontwikkeling, maar niet dat je nu een exoot plant dat je kunt zeggen dat ze er over een aantal jaar “hier bijhoren” wat sommige pseudo ecologen wel beweren…

Voor de duidelijkheid, wij verkopen (nog) geen bloembollen los in het najaar. Soms hebben we ze wel op pot in het voorjaar of zomer zoals een aantal inheemse alliums, bosanemoon en aronskelk. Een heel enkele keer ook andere soorten. Kijk op de voorraadlijst voor actuele voorraad.

Biologische, inheemse soorten, stinsensoorten en andere bollen en knollen zijn te bestellen bij De Warande: https://www.sterkebollen.nl

Biologische bollen zijn te bestellen bij https://www.naturalbulbs.nl/