We kennen allemaal de ui, prei en de knoflook. Al duizenden jaren gekweekt als “superfood” maar ook in onze omgeving komen uien voor. Wilde uien of look zoals ze ook wel genoemd worden.
Ze zijn allemaal van de narcisfamilie, Amaryllidaceae. Bolgewasjes met grotere en kleinere ondergrondse bolletjes en vaak hele mooie bloemen. Maar soms ook niet. Kraailook bijvoorbeeld, heel algemeen bij ons in grassige bermen, langs heggen, in arme graslanden en in bosranden, maakt vaak alleen maar broedbolletjes op een steel. Heel soms komen daar een paar paarsige bloemetjes bij, maar vaak ook niet.
Slangenlook, een wat zeldzamere soort van de duinen en rivieroevers gokt op beide verspreidingsmethodes. Die bloeit altijd en heeft in de bloemhoofdjes ook broedbolletjes op een bochtige bloeisteel, vandaar de naam.
Moeslook is een soort die op wat rijkere grond groeit net als de kraailook maar ook bloemen en broedbolletjes combineert. De steel en de ondrgrondse bolletjes zijn wat groter vandaar de naam “moes”look. Hij werd ook als groente gegeten. De vrij grote bloemetjes zijn bruinroze en hangen.
Heel bekend is natuurlijk bieslook. Heel veel gekweekt voor het blad, maar ook de bloemen zijn prima eetbaar, eigenlijk nog lekkerder dan het blad. En het is een zeldzame wilde soort van ons rivierengebied. De bloemhoofdjes bevatten geen broedbolletjes
Ook daslook is een bekende bloeier zonder broedbolletjes. Het brede blad is wat afwijkend van de andere looksoorten en ook de bolletjes onder de grond zijn wat anders en lijken meer op knolletjes zonder ringen. Hij bloeit uitbundig en massaal in rijke lichte hellingbossen in limburg en is veel uitgeplant op landgoederen en in duinbossen. Tot 2017 was ie beschermd, maar nu niet meer. Na half juni is het blad geheel verdwenen om in maart weer op te komen.
Er zijn ook veel “sieruien” voor tuinen te koop. Vaak heel grote en soms heel lage met breed blad en grote bloemtrossen. En soorten die van elders ingevoerd zijn en verwilderen. Een bekende is de roze look, die uit Zuid Europa in opmars is naar het noorden, geholpen door aanplant in tuinen en zich al tot in Noord Frankrijk in de natuur gevestigd heeft. Ook berglook is een soort die bij ons voorkomt maar toch voornamelijk uit zuid en midden Europa “oprukt” ook geholpen door aanplant in tuinen.
Wilde soorten van verder weg zoals driekante look en armbloemige look worden vaker gezien als tuinescapes. Aangeplant en feitelijk ongewenst aan het verwilderen. Vooral de armbloemige maakt dichte matten van bolletjes, heeft een broedbolletje en bloemen. Waar deze groeit, groeit niets anders meer.
Het is een illusie om deze wat enthousiast groeiende soorten nog kwijt te raken, masr misschien toch wat minder als tuinafval in de wegberm gooien…
Alle look soorten zijn goed eetbaar, worden door veel soorten bestuivers bezocht en kennen ook veel andere opeters. Vaak onopvallend aanwezig maar leuk als weefplant die wat betreft de hier thuis horende soorten geen enkele plant in de weg zitten.l
Op de Kwekerij Flora voor Fauna bij KasenCo in Kortenhoef hebben we vaak de wilde soorten van hier op voorraad. Andere kwekerijen hebben soms ook buitenlandse soorten voor tuinen te koop. Het zijn over het algemeen makkelijke soorten.
Kwekerij Flora voor Fauna 